การศึกษาสิ่งแวดล้อม

การศึกษาด้านสิ่งแวดล้อม (Environmental Study)

สำหรับขั้นตอนการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบื้องต้น (Initial Environmental Examination: IEE) ได้กำหนดขั้นตอนการศึกษาสิ่งแวดล้อม แสดงดังรูปที่ 7-1

1) แนวทางการศึกษาด้านสิ่งแวดล้อมเบื้องต้น

กระบวนการศึกษาและจัดทำรายงานประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบื้องต้น (Initial Environmental Examination : IEE) ของการศึกษาความเหมาะสมทางด้านเศรษฐกิจ วิศวกรรม และผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบื้องต้น การพัฒนาโครงข่ายทางหลวงแนวใหม่ สาย ต.หนองขาว – ต.ลาดหญ้า จ.กาญจนบุรี จะดำเนินการศึกษา
และประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมเพื่อให้ได้ผลการศึกษาที่ถูกต้องที่สุด บนพื้นฐานทางวิชาการและกฎหมาย
ที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งได้ใช้แนวทางและหลักเกณฑ์ในการศึกษาและจัดเตรียมรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม ดังนี้

แนวทางในการจัดทำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม ของโครงการทางหลวง (Guidelines for Preparation of Environmental Impact Statement of a Road Scheme) จัดทำโดยกลุ่มงานสิ่งแวดล้อม สำนักแผนงาน กรมทางหลวง ปรับปรุงครั้งที่ 10 : มกราคม 2569
แนวทางการจัดทำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมโครงการทางหลวงหรือถนน
และระบบทางพิเศษ ซึ่งจัดเตรียมโดยสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สิงหาคม
พ.ศ. 2567
ประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมและสิ่งแวดล้อม เรื่อง กำหนดโครงการ กิจการ
หรือการดำเนินการ ซึ่งต้องจัดทำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม และหลักเกณฑ์ วิธีการ
และเงื่อนไขในการจัดทำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2566 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเล่ม 141 ตอนพิเศษ 4 ง วันที่ 5 มกราคม 2567
ประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เรื่อง กำหนดโครงการ กิจการ
หรือการดำเนินการ ซึ่งต้องจัดทำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม และหลักเกณฑ์ วิธีการ
และเงื่อนไข ในการจัดทำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568 ประกาศ
ในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 142 ตอนพิเศษ 260 ง วันที่ 31 กรกฎาคม 2568
ประกาศสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เรื่อง แนวทาง
การประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมด้านสุขภาพ ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 139 ตอนพิเศษ 122 ง
วันที่ 31 พฤษภาคม 2565

2) การศึกษาสภาพสิ่งแวดล้อมปัจจุบัน

ดำเนินการรวบรวมข้อมูลทุติยภูมิ และสำรวจข้อมูลคุณภาพสิ่งแวดล้อมในภาคสนาม (ข้อมูลปฐมภูมิ) เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับใช้ในการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบื้องต้นรวมทั้งพิจารณาสภาพแวดล้อมที่อาจจะส่งผลกระทบต่อกิจกรรมการพัฒนาโครงการ ดำเนินการศึกษาครอบคลุมองค์ประกอบทางสิ่งแวดล้อมและคุณค่าต่าง ๆ รวม 4 องค์ประกอบหลัก คือ

(1) สิ่งแวดล้อมทางด้านกายภาพ

(2) สิ่งแวดล้อมทางด้านชีวภาพ

(3) คุณค่าการใช้ประโยชน์ของมนุษย์ และ

(4) คุณค่าต่อคุณภาพชีวิต ครอบคลุมทั้ง 31 ปัจจัย สำหรับการสำรวจคุณภาพสิ่งแวดล้อมในภาคสนามนั้นจะกำหนดจุดเก็บตัวอย่างคุณภาพสิ่งแวดล้อมโดยแสดงหลักเกณฑ์ที่ใช้ในการกำหนดแหล่งรับผลกระทบซึ่งจะใช้เป็นตัวแทนของ โครงการอย่างชัดเจน แสดงตำแหน่ง และบรรยายรายละเอียดสภาพสิ่งแวดล้อมโดยรอบจุดเก็บตัวอย่าง ระยะเวลา ความถี่ และช่วงเวลาของการจัดเก็บตัวอย่าง วิธีการเก็บ วิเคราะห์ ประเมินผลกระทบ และมาตรฐานเปรียบเทียบของแต่ละปัจจัยทางด้านสิ่งแวดล้อมที่ได้ทำการตรวจวัด

3) การประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบื้องต้น

การพัฒนาโครงการมีการดำเนินงานในหลาย ๆ กิจกรรมที่อาจส่งผลกระทบต่อทรัพยากรสิ่งแวดล้อมที่สำคัญได้ เริ่มตั้งแต่ขั้นตอนในระยะเตรียมการก่อสร้าง ระยะก่อสร้าง และระยะดำเนินการและบำรุงรักษา ซึ่งผลกระทบดังกล่าวจะมีความแตกต่างกันไปในแต่ละกิจกรรมการพัฒนาโครงการรวมถึงมีความแตกต่างกันไปตามปัจจัยทางด้านทรัพยากรสิ่งแวดล้อมที่นำมาใช้พิจารณา กล่าวคือกิจกรรมการพัฒนาโครงการกิจกรรมเดียวกัน อาจส่งผลกระทบต่อปัจจัยทางด้านสิ่งแวดล้อมแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อมในบริเวณแนวเส้นทางโครงการนั้น ๆ หรือปัจจัยสิ่งแวดล้อมบริเวณแนวเส้นทางโครงการเดียวกัน อาจได้รับผลกระทบจากกิจกรรมการพัฒนาโครงการแต่ละกิจกรรมแตกต่างกันขึ้นอยู่กับลักษณะ ระยะเวลา และขอบเขตในการดำเนินงานของกิจกรรมนั้นๆ ซึ่งจะเห็นได้ว่าความสัมพันธ์ระหว่างกิจกรรมการพัฒนาโครงการและผลกระทบต่อปัจจัยทางด้านสิ่งแวดล้อมค่อนข้างมีความซับซ้อน ดังนั้น ในการศึกษาครั้งนี้จึงได้นำวิธี Leopold Matrix มาใช้เป็นวิธีการในการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบื้องต้น ซึ่งวิธีดังกล่าวเป็นวิธีที่มีความเหมาะและนิยมแพร่หลายในการประเมินผลกระทบของโครงการที่มีหลายกิจกรรม มีความซับซ้อน และอาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมหลาย ๆ อย่างโดยเป็นการนำปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมมาพิจารณาร่วมกับลักษณะกิจกรรมการดำเนินโครงการ เพื่อใช้ในการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบื้องต้น

4) การคัดกรองประเด็นสิ่งแวดล้อมที่มีนัยสำคัญ

ในการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบื้องต้นของโครงการ จะครอบคลุมปัจจัยสิ่งแวดล้อม ทั้งหมด 31 ปัจจัย ซึ่งครอบคลุมทรัพยากรสิ่งแวดล้อมและคุณค่าต่างๆ 4 ด้าน ได้แก่ ทรัพยากรสิ่งแวดล้อมทางกายภาพ ทรัพยากรสิ่งแวดล้อมทางชีวภาพ คุณค่าการใช้ประโยชน์ของมนุษย์ และคุณค่าต่อคุณภาพชีวิต
ซึ่งผลการประเมินขนาดของผลกระทบและความสำคัญของผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่มีต่อปัจจัยสิ่งแวดล้อมจากการพัฒนาโครงการ สามารถสรุปผลการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมได้เป็น 3 ส่วน ได้แก่ ปัจจัยสิ่งแวดล้อม
ที่ไม่มีผลกระทบ ปัจจัยสิ่งแวดล้อมที่มีผลกระทบต่ำซึ่งจะศึกษาแค่ในระดับผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบื้องต้น (IEE)

5) การเสนอมาตรการป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อม

นำเสนอมาตรการป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อมในรูปแบบของวิธีการป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่ดี เหมาะสมและสามารถนำไปปฏิบัติได้จริง และแยกแยะมาตรการสำหรับ
แต่ละผลกระทบที่มีนัยสำคัญ โดยระบุรายละเอียดมาตรการที่สามารถนำไปออกแบบเบื้องต้นเพื่อป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อมได้ทันที โดยครอบคลุมทั้งระยะก่อนก่อสร้าง ระยะก่อสร้างและระยะดำเนินการ

ชุมชนในพื้นที่ศึกษา

พื้นที่ศึกษาในเบื้องต้นของโครงการตั้งอยู่ในจังหวัดกาญจนบุรี ครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมด
16 ตำบล ใน 4 อำเภอ แสดงดัง ตารางที่ 7.2-1 และ รูปที่ 7.2-1

ตารางที่ 7.2-1 พื้นที่ศึกษาโครงการในเบื้องต้น

จังหวัด	อำเภอ	ตำบล	เขตการปกครอง
กาญจนบุรี	ท่าม่วง	ท่าล้อ	เทศบาลตำบลท่าล้อ
	ท่าม่วง	หนองขาว	เทศบาลตำบลหนองขาว
	บ่อพลอย	หนองกุ่ม	องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกุ่ม
	พนมทวน	ดอนเจดีย์	เทศบาลตำบลดอนเจดีย์
		ดอนตาเพชร	องค์การบริหารส่วนตำบลดอนตาเพชร
		ทุ่งสมอ	องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งสมอ
		พนมทวน	องค์การบริหารส่วนตำบลพนมทวน
		หนองโรง	องค์การบริหารส่วนตำบลหนองโรง
	เมืองกาญจนบุรี	แก่งเสี้ยน	เทศบาลตำบลแก่งเสี้ยน
		แก่งเสี้ยน	องค์การบริหารส่วนตำบลเเก่งเสี้ยน
		ท่ามะขาม	เทศบาลตำบลท่ามะขาม
		บ้านใต้	เทศบาลเมืองกาญจนบุรี
		บ้านเหนือ	เทศบาลเมืองกาญจนบุรี
		ปากแพรก	เทศบาลเมืองปากแพรก
		ลาดหญ้า	เทศบาลตำบลลาดหญ้า
		วังด้ง	องค์การบริหารส่วนตำบลวังด้ง
		หนองบัว	เทศบาลตำบลหนองบัว
		หนองบัว	องค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัว
1 จังหวัด	4 อำเภอ	16 ตำบล	2 เทศบาลเมือง 7 เทศบาลตำบล 8 องค์การบริหารส่วนตำบล

ตารางที่ 7.2-1 พื้นที่ศึกษาโครงการในเบื้องต้น